حسابرسی

نکات مهم در حسابداری شرکت های بازرگانی و تجارت

آرمان ناب

در این مقاله قصد داریم نکات مهم در حسابداری شرکت های بازرگانی و تجارت را مورد بررسی قرار دهیم، حسابداری بازرگانی یک رشته از حسابداری است که به مطالعه و تجزیه و تحلیل تراکنش‌های مالی و مالیاتی در محیط‌های تجاری می‌پردازد. این نوع حسابداری به شرکت‌ها و سازمان‌هایی که در عرصه تجارت و بازرگانی فعالیت می‌کنند، کمک می‌کند تا اطلاعات مالی دقیقی در مورد عملکرد مالی و اقتصادی خود داشته باشند.

در حسابداری بازرگانی، مسائلی از قبیل مدیریت موجودی، تحلیل هزینه‌ها، محاسبه سود و زیان، مالیات، تجزیه و تحلیل داده‌های مالی، ارزش‌گذاری دارایی‌ها، و برنامه‌ریزی مالی مورد بررسی قرار می‌گیرند. همچنین، حسابداری بازرگانی به شرکت‌ها کمک می‌کند تا استراتژی‌ها و تصمیم‌های مالی بهینه‌ای را برای رشد و موفقیت در بازارهای رقابتی اتخاذ کنند.

وظایف حسابدار بازرگانی چیست

وظایف حسابدار بازرگانی به عنوان فردی که در زمینه حسابداری و مالی در محیط‌های تجاری فعالیت می‌کند، شامل موارد زیر می‌شود:

رصد و ثبت تراکنش‌های مالی: 

حسابدار بازرگانی مسئول ثبت دقیق تمام تراکنش‌های مالی شرکت یا سازمان می‌شود. این شامل فاکتورها، رسیدها، سفارشات خرید و فروش، پرداخت‌ها و دریافت‌ها می‌شود.

تجزیه و تحلیل داده‌های مالی:

 حسابدار بازرگانی اطلاعات مالی را تجزیه و تحلیل کرده و گزارش‌های مالی مناسبی تهیه می‌کند. این گزارش‌ها به مدیران و صاحبان کسب و کار کمک می‌کنند تا تصمیم‌گیری‌های مالی بهتری انجام دهند.

مدیریت موجودی: 

حسابدار بازرگانی مسئول مدیریت موجودی کالاها و مواد مورد نیاز شرکت می‌شود. این شامل مانیتورینگ موجودی‌های انبار، سفارش مواد و کنترل هزینه‌های موجودی می‌شود.

محاسبه مالیات: 

حسابدار بازرگانی باید مالیات‌های مختلف را محاسبه و تاخیر نداشته باشد. این شامل مالیات بر ارزش افزوده (VAT)، مالیات دخل و مالیات بر معاملات می‌شود.

برنامه‌ریزی مالی: 

حسابدار بازرگانی به مدیران کمک می‌کند تا برنامه‌های مالی بلندمدت و کوتاه‌مدت را تهیه و اجرا کنند. این شامل بودجه‌بندی، پیش‌بینی درآمد و هزینه‌ها، و برنامه‌ریزی منابع مالی می‌شود.

انجام مراجعات مالی: 

در برخی موارد، حسابدار بازرگانی مسئولیت انجام مراجعات مالی داخلی و خارجی را دارد تا صحت و سقم اطلاعات مالی تأیید شود.

مشاوره مالی:

 حسابدار بازرگانی ممکن است به مدیران و صاحبان کسب و کار نصیحت‌های مالی ارائه دهد و به آنها در تصمیم‌گیری‌های مالی کمک کند.

این وظایف اساسی حسابدار بازرگانی هستند، ولی ممکن است بسته به نوع شرکت یا سازمان و بخش مالی آن، وظایف دقیقتر یا متنوع‌تر باشند.

شرکت های بازرگانی

شرکت‌های بازرگانی را می‌توان به عنوان نهادهایی تعریف کرد که در خرید و فروش کالا بدون دخالت در فرآیند تولید آن‌ها فعالیت می‌کنند. این شرکت‌ها کالاها را از منابع داخلی یا خارجی خریداری یا وارد کرده و سپس آن‌ها را بدون اعمال تغییرات به بازار عرضه می‌کنند. این نوع تجارت، که شامل فعالیت‌های عمده فروشان و خرده فروشان می‌شود، نیازمند دانش و تخصص در زمینه حسابداری بازرگانی است.

در این شرکت‌ها، انواع فروش شامل فروش نقدی، نسیه و خرید نسیه می‌شود. آن‌ها معمولاً به منظور افزایش سود، بر روی فروش‌های اعتباری تمرکز دارند، که این روش برای هر دو طرف معامله مزایایی به همراه دارد. در این حالت، خریدار نقدینگی خود را حفظ کرده و فروشنده سریع‌تر به پول نقد دست پیدا می‌کند. انواع تخفیفات در این فرآیند شامل تخفیفات تجاری، نقدی، توافقی و برگشت از فروش می‌شوند.

نکات مهم در حسابداری شرکت های بازرگانی و تجارت

حسابداری بازرگانی در شرکت‌ها بر اساس فعالیت‌های خاص خود دارای رویکرد و اهمیت بسیاری است. در اینجا به دو سیستم اصلی ثبت در حسابداری بازرگانی اشاره می‌کنیم:

سیستم ادواری:

 در این سیستم، موجودی و ارزش کالاها طی دوره مالی در دفاتر و حساب‌ها ثبت نمی‌شوند و در پایان سال، موجودی کالا و ارزش آن براساس روش گردش بهای تمام شده محاسبه و ثبت می‌شود.

سیستم دائمی:

 در این سیستم، هر تغییر در موجودی کالا، چه افزایش (از طریق خرید یا برگشت از فروش) و چه کاهش (از طریق فروش یا برگشت از خرید)، به طور مداوم در حساب‌ها ثبت می‌شود. این امر امکان ردیابی دقیق موجودی کالا در هر زمان را فراهم می‌کند.

اطلاعات ضروری در یک سیستم حسابداری بازرگانی شامل قیمت تمام شده کالای خریداری شده، میزان موجودی کالا، میزان فروش و قیمت تمام شده کالای فروش رفته است.

مرحله های پروسه حسابداری بازرگانی

در هر مرحله از پروسه حسابداری بازرگانی، نکات مهمی وجود دارند که توجه و دقت به آنها از وظایف یک حسابدار بازرگانی است. در ادامه، مراحل مهم حسابداری بازرگانی و نکات مربوط به هر مرحله توضیح داده شده است:

1. خرید کالا در حسابداری بازرگانی:

  • در این مرحله، باید به تفاصیل تخفیف‌های ممکن در نظر گرفته شود:
    • تخفیف تجاری: تخفیفی که معمولاً هنگام خرید به شرکت خریدار داده می‌شود و در دفاتر حسابداری به صورت جداگانه ثبت نمی‌شود.
    • تخفیف توافقی: تخفیفی که در قیمت خرید و فروش بین خریدار و فروشنده کالا توافقی اعمال می‌شود و نیاز به ثبت جداگانه در دفاتر حسابداری دارد.
    • تخفیف نقدی: تخفیفی که به عنوان تشویق به پرداخت زودتر مبلغ خرید کالا اعمال می‌شود و در دفاتر حسابداری به طور جداگانه ثبت می‌شود.
    • تخفیف به علت عیب و نقص: تخفیفی که به علت معیوب بودن کالا یا عدم مطابقت آن با نمونه ارائه شده به خریدار داده می‌شود و به عنوان برگشت از خرید ثبت می‌شود.

ثبت موجودی کالا:

  • در حسابداری بازرگانی، موجودی کالا باید به دقت ثبت شود. این شامل تعیین مقدار موجودی ابتدای دوره، افزایش موجودی از طریق خریدها و کاهش موجودی از طریق فروش‌ها و برگشت‌ها می‌شود.
  • میزان موجودی کالا بر اساس سیستم حسابداری (ادواری یا دائمی) ثبت می‌شود و در دفاتر حسابداری با دقت محاسبه می‌گردد.

ثبت فروش:

  • هنگامی که کالاها فروخته می‌شوند، مبلغ فروش و ارزش کالاها به دقت ثبت شود. این شامل قیمت تمام شده کالاها می‌شود.

 تسویه حساب:

  • مرحله تسویه حساب مهمی در حسابداری بازرگانی است. در این مرحله، میزان بدهی مشتریان و مطالبات از طرف فروشندگان برای تسویه دقیق ثبت می‌شود.

برگشت از فروش و خرید:

  • اگر برگشت کالاها از مشتریان (برگشت از فروش) یا برگشت کالاها به فروشندگان (برگشت از خرید) رخ دهد، مبلغ مربوط به این تراکنش‌ها به دقت ثبت شود و به عنوان برگشت از فروش و تخفیفات مناسب در دفاتر حسابداری ثبت گردد.

2- فروش کالا در حسابداری بازرگانی

در حسابداری بازرگانی، فروش کالاها دارای مراحل و نکات خاصی است که به دقت در دفاتر حسابداری ثبت می‌شوند. 

فروش نسیه:

در حسابداری بازرگانی، هنگام فروش کالاها دارای مراحل مختلفی است که به دقت در دفاتر حسابداری ثبت می‌شوند:

در صورت فروش کالا به صورت نسیه، حساب مشتریان بدهکار می‌شود به دلیل مبلغ فروشی که تاخیر در دریافت ندارد.

حساب فروش بستانکار می‌شود، زیرا درآمد از فروش کالا به این حساب اضافه می‌شود.

فروش نقدی:

در صورت فروش کالا به صورت نقدی، حساب صندوق بدهکار می‌شود، زیرا پول نقد دریافت می‌شود.

حساب فروش بستانکار می‌شود، زیرا درآمد از فروش کالا به این حساب اضافه می‌شود.

برگشت از فروش:

اگر کالاها که قبلاً فروخته شده‌اند به فروشنده برگشت داده شوند، مبلغ برگشت از فروش و تخفیفات داده شده بدهکار ثبت می‌شود.

حساب مشتریان بستانکار می‌شود، زیرا مشتری پول خود را دریافت نکرده و بدهی او کاهش نمی‌یابد.

تخفیف به علت معیوبی کالا:

اگر به عنوان تخفیف به دلیل معیوبی کالا مبلغی کسر شود، این مبلغ به عنوان تخفیف بدهکار ثبت می‌شود.

حساب مشتریان بستانکار می‌شود، زیرا مشتری پول خود را به عنوان تخفیف دریافت کرده و بدهی او کاهش می‌یابد.

تخفیف به علت پرداخت زودتر:

اگر هنگام فروش نسیه به خریدار قول تخفیف در مبلغ کالای فروش رفته داده شود و خریدار آن را زودتر از تاریخ تعیین شده پرداخت نماید و از این بابت تخفیف بگیرد، تخفیف نقدی فروش بدهکار ثبت می‌شود.

حساب مشتریان بستانکار می‌شود، زیرا مشتری پول خود را به عنوان تخفیف دریافت کرده و بدهی او کاهش می‌یابد.

3- ترازنامه در حسابداری بازرگانی

ترازنامه در حسابداری بازرگانی یک گزارش مهم است که وضعیت مالی شرکت را در یک زمان مشخص نمایش می‌دهد. 

ترازنامه در حسابداری بازرگانی به عنوان صورت وضعیت مالی شرکت بازرگانی در یک زمان خاص ارائه می‌شود. این گزارش شامل اطلاعات مربوط به سرمایه، دارایی‌ها و بدهی‌های شرکت است و نشان می‌دهد که چقدر از منابع شرکت به دارایی‌ها سرمایه‌گذاری شده و چقدر از تعهدات اقتصادی پاسخ داده شده است. ترازنامه معمولاً به عنوان صورت وضعیت مالی نیز شناخته می‌شود.

در ترازنامه، دارایی‌ها به ترتیب سرعت تبدیل به وجوه نقد و بدهی‌ها بر اساس زمان سررسید مربوطه طبقه‌بندی می‌شوند. این طبقه‌بندی شامل موارد زیر است:

دارایی‌های جاری:

دارایی‌های جاری به دارایی‌هایی اطلاق می‌شود که انتظار می‌رود در طی یک سال به وجه نقد تبدیل شوند یا مصرف شوند.

این دارایی‌ها عموماً در ترازنامه بر اساس نزول نقدینگی طبقه‌بندی می‌شوند، از جمله موجودی نقدی، موجودی کالاها و سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت.

دارایی‌های غیرجاری:

دارایی‌های غیرجاری به دارایی‌هایی اطلاق می‌شود که هدف شرکت نگهداری و بکارگیری آنها در سال‌های متمادی است، معمولاً به عنوان دارایی‌های ثابت نیز شناخته می‌شوند.

این دارایی‌ها به سه دسته طبقه‌بندی می‌شوند: دارایی‌های ثابت نامشهود، دارایی‌های ثابت نامشهود مثل سرقفلی و حق‌الامتیازها، و دارایی‌های غیرجاری که برای کسب سود و بهره خریداری شده‌اند.

بدهی‌های جاری:

بدهی‌های جاری به تعهداتی اطلاق می‌شود که پیش‌بینی می‌شود حداکثر طی یک سال از محل دارایی‌های جاری تسویه شوند.

معمولاً بدهی‌های جاری در ترازنامه بر اساس پیش‌بینی تسویه شدن در طول یک سال طبقه‌بندی می‌شوند، از جمله حساب‌های قابل پرداخت و مالیات‌های قابل پرداخت.

بدهی‌های بلندمدت:

بدهی‌های بلندمدت به تعهداتی اطلاق می‌شود که پیش‌بینی می‌شود شرکت نتواند طی یک سال از محل دارایی‌های جاری خود تسویه یا پرداخت کند.

مثال‌هایی از بدهی‌های بلندمدت شامل اوراق مشارکت قابل پرداخت و اسناد قابل پرداخت بلندمدت است.

4- سود و زیان در حسابداری بازرگانی

سود و زیان در حسابداری بازرگانی بسیار مهم هستند و نمایانگر نتایج عملیات یک شرکت در یک دوره مالی می‌باشند. 

سود و زیان در حسابداری بازرگانی معمولاً در صورت سود و زیان (Income Statement) گزارش می‌شوند. این گزارش شامل جزئیات مهمی است که نتایج عملیات شرکت در طی یک دوره مالی را نمایش می‌دهد. اطلاعات مهمی که در یک صورت سود و زیان بازرگانی باید وجود داشته باشد عبارتند از:

فروش خالص: 

این مبلغ نمایانگر درآمد کلی حاصل از فروش کالاها و خدمات شرکت است. برای محاسبه فروش خالص، معمولاً مانده حساب فروش از مانده تخفیفات نقدی و سایر تخفیفات فروش و برگشت از فروش کم می‌شود.

مبلغ تمام شده کالای به فروش رسیده: 

این مبلغ نشان‌دهنده مجموع هزینه‌ها و خریدهای مرتبط با کالاها است که به فروش رسیده‌اند. برای محاسبه این مبلغ، موجودی کالاهای ابتدای دوره به مجموع خرید خالص در طول دوره (خرید منهای برگشت از خرید و تخفیفات نقدی و سایر تخفیفات) و هزینه‌های حمل و نقل کالاها افزوده می‌شود و سپس موجودی کالاها در انتهای دوره از آن کسر می‌شود.

سود یا زیان ناخالص: 

این مبلغ نمایانگر سود یا زیان ناخالص حاصل از تفاوت بین فروش خالص و مبلغ تمام شده کالای به فروش رسیده است.

هزینه‌های عملیاتی: 

این بخش شامل هزینه‌های مرتبط با عملیات روزمره شرکت است، از جمله هزینه‌های مرتبط با فروش و هزینه‌های اداری. این هزینه‌ها از سود یا زیان ناخالص کم می‌شوند تا سود یا زیان خالص به دست آید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *